سيد محمد جعفر نوري / كارشناسي ارشد اديان و مذاهب / عراق

آنچه در اين مقاله مختصر عرضه شده است حاصل مصاحبه‌هاي نگارنده با شخصيتهاي شيخي مسلک در عراق مي‌‌باشد. بدست اوردن اطلاعات و گزارشها از آنها بسيار سخت است و حتی آنها دادن اطلاعات در مورد خود را حرام مي دانند. آنچه از عقايد و انديشه‌ها در زير مي آيد باورها و انديشه‌هايي است که غالب شيخي‌ها به آن معتقدند و در اذهان همه آنها جاي دارد.

علی اکبر شریفی (رهگذر)

در گذشته جامعه هزاره و شیعه  افغانستان که سکونت گاه اصلی آنان هزارستان یا افغانستان مرکزی است به طور همه جانبه محروم بودند. آنان نه تنها رسانه های شنیداری، دیداری، مطبوعاتی و دیجیتالی نداشتند که حتی از  ارتباطات مخابراتی نیز به طور قاطع محروم بودند و دردآورتر از آن اینکه حتی راه های مواصلاتی و جاده نیز بسیار محدود بوده  و جز مراکز مهم، دگر جا ها از جاده خبری نبود و مردم این سامان به شکل ابتدایی برای حمل و نقل از حیوانات بهره می بردند. اما اکنون راه های مواصلاتی –البته تا کنون هیچ جاده ای در مناطق شیعه نشین پخته کاری (آسفالت) نشده است - ، ارتباطات مخابراتی و توسعه رسانه ها در این جامعه با در نظر داشت گذشته سراسر محرومیت، بسیار قابل توجه است.

سيدرضا هاشمي

چکيده مقاله:
 
     در اين مقاله سعي شده تا خلقت آدم ابوالبشر از ديدگاه اديان زرتشت، يهود، مسيحيت، اسلام(به ويژه در تفسير گرانسنگ الميزان) مورد بررسي و مطالعه قرار گرفته و نکات متشابه و مخالف مورد توجه قرار داده شده است. به نقش اولين انسان و تأثير آن در آموزه هاي اين اديان توجه شده و سعي شده تا به برداشتي صحيح از اين مسئله و مشترکات موجود توجه گردد.

کليد واژه:
خلقت، ابوالبشر، کيومرث، زرتشت، آدم، يهود، مسيحيت، اسلام، الميزان، انسان نخست.

نگارش: دکتر عصام علي يحيي العماد
  ترجمه: سيدمحمد جعفر نوري

مشخصات نشر

عنوان:  نقد محمدبن عبدالوهاب از درون
نويسنده: دكتر عصام علي يحيي ‌العماد
مترجم: سيدمحمد جعفر نوري
ناشر: مؤسسه انتشارات خاكريز
به سفارش معاونت پژوهش مدرسه عالي امام خميني قدس سره
چاپ: بعثت
شمارگان:  2000 نسخه
شابك: 7ـ9ـ45ـ967ـ964ـ978
كليه حقوق محفوظ است

يوسف جمالي / کارشناسي ارشد اديان و مذاهب / پاکستان

    چكيده
   يكي از وظايف بسيار مهم انسان نسبت به دين، تكريم و عمل به احكام و سنّت آن است. از سوي ديگر، در همه‌ي اديان احكام و سنت‌هاي خاصي وجود دارد که عمل به آن‌ها يا واجب است يا مستحب، که  به صورت نماز، نيايش، دعا و ... انجام مي‌شوند. اين قوانين در اديان ابراهيمي تا حدودي مشابه و در مواردي مشترکند، از اين روي پيروان آن‌ گاه به صورت دعا به درگاه حق راز و نياز مي‌كنند و برخي به صورت نماز كه به همان معناي دعا است، ركوع و سجود برپا مي‌كنند. اين‌گونه که خود کيفت انجام احکام و سنت‌هاي پيامبر اكرم(ص)، حضرت موسي و حضرت عيسي(ع) و... ، چه بسا مختلف باشد، ولي در هر حالت سپاسگذاري درگاه خدا بود و دعا و نيايش محسوب مي‌گرديد و بسان طلب عفو، رحمت و بخشش از خداوند مي‌باشند. اين مهم‌ترين خواست پيروان اديان است که در قالب دعا، نيايش و نماز تلبور يافته است و صورت‌هاي متفاوتي دارد.
    
     كليد واژه‌‌ها: نماز،‌ ايمان، طهارت، سنت، يهوديان، كليسا، اورشليم، استجابت.

سيدجمال‌الدين موسوي/ کارشناسي اديان و مذاهب / افغانستان

چكيده
   مقاله حاضر، ضمن بررسي نحوه‌ي پيدايش معتزله به علل ذهني و خارجي شكل‌گيري آن اشاره مي‌كند و از رشد علم‌گرايي، ميل به آگاهي و اهميت آن در دفاع عقلي از دين و...، به عنوان عوامل ذهني و از گسترش افكار غير عربي و غير اسلامي و ضرورت مواجهه عقلاني با آن، به عنوان عوامل بيروني و خارجي نام مي‌برد. سپس ضمن تعبير از شيوه کلامي معتزله به روش عقلاني به دو جريان معتزله بصره و بغداد، اشاره كرده و از تفاوت ديدگاه آنان به خصوص در زمينه اهل‌بيت از قبيل عدم قبول امامت امام علي(ع) از سوي بصريون، سخن گفته‌ است. سرانجام، پس از بازگفت اجمالي وضعيت و موقعيت معتزله در ادوار قبل و بعد از مأمون، به زندگي و زمانه مأمون پرداخته و از خدمات او نسبت به معتزله از قبيل: پذيرش عقيده اعتزال، اتخاذ شيوه عقل‌گرايانه، گزينش و انتصاب معتزليان در حكومت و سخت‌گيري نسبت به مخالفين معتزله ياد مي‌كند.

   واژه‌هاي كليدي: مكتب اعتزال، واصل‌بن عطا، معتزله بغداد، معتزله بصره، مأمون، عقل‌گرايي.

محمدعارف شيدا / کارشناسي ارشد فلسفه و کلام / افغانستان

چكيده
   مقاله حاضر به بررسي ديدگاه فخر رازي ـ به عنوان يكي از دانشمندان مطرح عالم اسلام و يكي از مفسرين برجسته اهل‌سنت ـ در باره فضايل حضرت علي(ع) مي‌پردازد و در اين زمينه محورهايي چون: «رابطه متقابل پيامبر(ص) و امام علي(ع)، علم امام علي(ع)، ايمان امام علي(ع) و كرامت آن حضرت، مورد بحث قرار مي‌دهد. در نظر فخر رازي پيامبر(ص) و امام علي(ع) از هم جدايي ناپذيرند. علي(ع) پاره‌ي تن نبي مكرم اسلام مي‌باشد. پيامبر(ص) همواره مردم و امت اسلامي را به رعايت حرمت علي(ع) توصيه كرده و از آزار و سبّ آن حضرت بر حذر داشته و جنگ با او را مايه گمراهي دانسته است. فخر رازي همچنين از فداكاري‌هاي گسترده‌ي حضرت علي(ع) براي پيامبر گرامي اسلام(ص) به خصوص در «ليلة المبيت» و جنگ احد به نيكي ياد مي‌كند. وي اعلميت حضرت را پذيرفته و از كمك‌هاي علمي وي نسبت به خلفاي اسلامي به ويژه خليفه دوم در زمينه‌هاي مختلف از جمله، قضاوت، مشورت و بحث از حجر الاسود و... سخن مي‌گويد. وي عظمت ايمان و اخلاق امام علي(ع) را مي‌ستايد و حلم، بردباري و فروتني او را نشان كرامتش مي‌داند. 
     
   واژه‌هاي كليدي: پيامبر(ص)،‌ امام علي(ع)، فخر رازي، اخلاق اميرالمؤمنين،‌ ايمان اميرالمؤمنين، ليلة المبيت، كرامت امام علي(ع).

سيدمرتضي عادلي/ کارشناسي اديان و مذاهب / افغانستان

  چكيده
   طريقت چشتيه به خواجه معين الدين چشتي كه آرامگاه وي در أجمير هند واقع شده، منسوب است.
   پيروان اين فرقه در افغانستان امروزي نسبت به ديگر فرقه‌هاي موجود متصوفه در اين سرزمين (نقشبنديه، قادريه)، در اقليت هستند و مكان اصلي و مرکزي تجمع آنها روستاي چشت شريف در كنار هريرود در هرات كه علماي آن همه چشتي‌اند،‌ مي‌باشد. خواجه ابدال چشتي، خواجه مودود چشتي، نظام الدين اولياء و... از بزرگان اين طريقتند.
   پيروان اين فرقه به طور واضحي از دخالت در امور سياسي پرهيز مي‌كند، ولي مطالبي وجود دارد كه بيانگر توجه آنها به مسائل سياسي و اجتماعي است. اين فرقه از سازماندهي داخلي خوبي برخوردارند.
   بعضي از عقايد و آداب و رسوم اين فرقه عبارتند از: 1. پايبندي به شريعت 2. سماع 3. قوالي خواني 4. ذكر 5. چله كشي و....
   چشتيه نزديك‌ترين فرقه‌ي تصوف به تشيع است و پيروان آن ارادت فراواني به اهل‌بيت(ع) دارند.
   شجره‌ي طريقه‌ي چشتيه از طريق ابراهيم ادهم و حسن بصري به حضرت علي(ع) و پيامبر اكرم(ص) مي‌رسد.
  
   واژه‌هاي كليدي: تصوف، عرفان، چشتيه، چشت، افغانستان، مشايخ چشتيه، اهل‌بيت(ع)، عقايد چشتيه، سماع، قوالي خواني، شجره‌ي چشتيه.